Μία μικρή έρευνα σχετικά με το θέμα της αποποινικοποίησης των ναρκωτικών και μία άκρως ενδιαφέρουσα συνέντευξη.
Ναρκωτικά. Ένα θέμα με πάρα πολλές κοινωνικές προεκτάσεις. Αποτελεί αντικείμενο χιλιάδων μελετών και ερευνών, ένα ζήτημα που απασχολεί έντονα επιστήμονες, πολιτεία και φορείς. Μία μάστιγα που δημιουργεί πληθώρα συζητήσεων. Οι απόψεις διίστανται: εξάρτηση-απεξάρτηση, πρόληψη-καταστολή, περιθωριοποίηση-ενσωμάτωση, αποποινικοποίηση-απελευθέρωση, χρήστης-έμπορος. Το ερώτημα όμως που κυριαρχεί τον τελευταίο καιρό είναι το αν η χρήση των ναρκωτικών πρέπει να είναι παράνομη ή ελεύθερη μέσα σε σφιχτά νομικά πλαίσια;
Την Παρασκευή 9 Σεπτεμβρίου 2011 τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση η νομοθετική πρωτοβουλία του υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για τον Κώδικα των Ναρκωτικών, σύμφωνα με την οποία προβλέπεται η αποποινικοποίηση της χρήσης τους.
Η μεταρρύθμιση της νομοθεσίας για τα ναρκωτικά έχει στόχο τον περιορισμό της μεταβατικότητας των χρηστών, εξαρτημένων ή μη και στην καταστολή της διακίνησης αυτών των ουσιών.
Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου αποποινικοποιείται για πρώτη φορά στην Ελλάδα η χρήση ναρκωτικών καθώς και η προμήθεια και η κατοχή τους για προσωπική χρήση, ενώ εξορθολογίζονται οι προβλέψεις και οι ποινές για τη διακίνησή τους. Επιπλέον, με το προτεινόμενο νομοσχέδιο κατοχυρώνεται το δικαίωμα των εξαρτημένων χρηστών ναρκωτικών ουσιών στην πλήρη θεραπεία και συστηματοποιούνται οι ρυθμίσεις που αφορούν τα όργανα σχεδιασμού, συντονισμού και υλοποίησης της πολιτικής κατά των ναρκωτικών
Πιο αναλυτικά το νομοσχέδιο προβλέπει αυστηρότατες ποινές για την εμπορεία και τα κυκλώματα διακίνησης ναρκωτικών. Για τους επαγγελματίες διακινητές ή για τους χρηματοδότες διακίνησης ο νόμος προβλέπει ισόβια κάθειρξη και ποινή που μπορεί να φτάσει και τις 600.000 ευρώ.
Η καλλιέργεια δενδρυλλίων ινδικής κάνναβης, υπό την προϋπόθεση ότι είναι μόνο για προσωπική χρήση, τιμωρείται με τρεις μήνες κράτηση, ενώ με έξι μήνες φυλάκιση και πρόστιμο 2.000 ευρώ τιμωρείται η χρήση κάνναβης σε δημόσιο χώρο.
Επιπλέον εάν ο κατηγορούμενος διαγνωσθεί ως εξαρτημένος προβλέπεται η ένταξή του σε προγράμματα απεξάρτησης αναγνωρισμένων ιδρυμάτων όπως αυτά του ΚΕΘΕΑ και του ΨΝΑ, ή χορήγησης υποκατάστατων (ΟΚΑΝΑ), ενώ προβλέπονται και οι περιπτώσεις περίθαλψης για παθήσεις που συνδέονται με τη χρήση (ηπατίτιδα , AIDS).
Όταν παρουσιάστηκε στη χώρα μας το προσχέδιο νόμου για το συγκεκριμένο θέμα, αμέσως προκλήθηκαν πολλοί προβληματισμοί και εντάσεις.
Πιο συγκεκριμένα η αξιωματική αντιπολίτευση εξέφρασε την αντίδρασή της δια στόματος του Κώστα Τζαβάρα λέγοντας ότι «Τέτοιες αποφάσεις, όχι μόνο δεν γιατρεύουν, αλλά επιδεινώνουν το πρόβλημα, σε συνθήκες οικονομικής κρίσης, όπου η δυστυχία και η οικονομική εξαθλίωση πλήττουν μαζικά την ελληνική κοινωνία. Η αντιμετώπιση της κοινωνικής μάστιγας των ναρκωτικών, δεν προσφέρεται για επικοινωνιακές χρήσεις». Φυσικά η Νέα Δημοκρατία αντέδρασε τόσο έντονα γιατί απλώς η πρόταση προέρχεται από το ΠΑΣΟΚ.
Επίσης και το ΚΚΕ έδειξε αρνητική αντίδραση στο νέο νομοσχέδιο ισχυριζόμενο ότι πρόκειται για ένα σχέδιο της κυβέρνησης να καταστρέψει τη νεολαία ισχυριζόμενο ότι τα ναρκωτικά αποτελούν “εφαρμοσμένη πολιτική, και όχι ασθένεια ή επιλογή”. Δηλαδή σύμφωνα με το ΚΚΕ οι 7.000 χρήστες ηρωίνης το καλύτερο που έχουν να κάνουν είναι παν να πνιγούν αφού δεν είναι άρρωστοι αλλά πιονάκια της κυβέρνησης. Σε αυτό το σημείο βέβαια θα έπρεπε να ενημερώσουμε την κα. Παπαρήγα ότι ακόμα και τώρα είναι πολλοί αυτοί που καλλιεργούν χασίς σε γλάστρες στα σπίτια τους, δεν περίμεναν το νόμο για να το κάνουν αυτό.
Σε ίδιο πνεύμα και το ΛΑΟΣ το οποίο ισχυρίστηκε ότι «Προφανώς η κυβέρνηση έχει καταλάβει ότι για να ανεχθούν κι άλλο οι Έλληνες το ΠΑΣΟΚ πρέπει να ‘ναι μαστουρωμένοι…» Πολύ άστοχο αστείο κατά τη γνώμη μου, μιας και το πρόκειται για ένα πάρα πολύ σοβαρό θέμα.
Μόνο η Δημοκρατική Αριστερά τάχθηκε υπέρ του νομοσχεδίου τονίζοντας ότι «Είναι επιτακτική ανάγκη να εξορθολογιστεί η ποινική νομοθεσία αναφορικά με την αντιμετώπιση των ναρκωτικών. Πρέπει να παταχθεί όσο γίνεται περισσότερο η εμπορία των ναρκωτικών. Θα πρέπει να εξορθολογιστούν οι διατάξεις οι οποίες αφορούν στους χρήστες και στους μικρο διακινητές, οι οποίοι ανταλλάζουν ελάχιστες ποσότητες με άλλους χρήστες. Πρέπει να υπάρξει κρατικοϋγειονομική παρέμβαση, προκειμένου να μπορεί να προσέλθει το τοξικοεξαρτημένο άτομο σε κατάλληλο θεραπευτικό κατάστημα υγείας του ΕΣΥ και εκεί να παίρνει την ελεγχόμενη δόση ή την υποκατάστατη ουσία. Με αυτό τον τρόπο θα καταργηθεί ή έστω θα περιοριστεί η εμπορία ναρκωτικών. Η νομοθεσία για τους εμπόρους ναρκωτικών πρέπει να είναι άτεγκτη».
Στην Ελλάδα περίπου το 40% των κρατουμένων στις φυλακές βρίσκονται εκεί εξαιτίας άμεσης σχέσης με τα ναρκωτικά, ενώ τα ελληνικά δικαστήρια προτιμούν την ποινική μεταχείριση αγνοώντας τα θεραπευτικά μέτρα. Με το νέο νομοσχέδιο της κυβέρνησης δημιουργείται η ελπίδα ότι η κατάσταση θα καλυτερέψει και ότι θα λυθεί το πρόβλημα του μεγάλου αριθμού των κρατουμένων για πράξεις σχετικές με τα ναρκωτικά που είναι το κύριο αίτιο της υπερφόρτωσης των ελληνικών φυλακών.
Το μόνο αρνητικό που θα μπορούσαμε να δούμε στο νομοσχέδιο είναι ότι τη στιγμή που ο νόμος προβλέπει τη δυνατότητα συμμετοχής των εξαρτημένων σε θεραπευτικά προγράμματα απεξάρτησης, την ίδια στιγμή η κυβέρνηση κάνει τεράστιες περικοπές σε αυτά τα ιδρύματα.
.jpg)
Ο πρώτος πανελλήνιος οργανισμός απεξάρτησης ΚΕΘΕΑ αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή τεράστιο οικονομικό πρόβλημα εξαιτίας της μεγάλης μείωσης της κρατικής επιχορήγησης βάσει πρόσφατης απόφασης του υπουργείου Οικονομικών. Η απόφαση του Υπουργείου μείωσε την επιχορήγηση προς το ΚΕΘΕΑ από τα 23 εκατομμύρια ευρώ στα 11.270.000, περικοπή που αντιστοιχεί σε 51%. Τα 23 εκατομμύρια ευρώ αποτελούσαν κόκκινη γραμμή για την εύρυθμη λειτουργία του ιδρύματος και η τραγική αυτή μείωση της επιχορήγησης μπορεί να είναι καταστροφική. Αντιθέτως ο οργανισμός χρειαζόταν αύξηση και όχι μία τόσο μεγάλη μείωση, καθώς διατηρεί 100 μονάδες «πρώτης γραμμής» σε 23 πόλεις και σε 15 σωφρονιστικά καταστήματα όλης της χώρας πράγμα το οποίο σημαίνει δαπάνες στέγασης, διατροφής και θέρμανσης στα θεραπευτικά προγράμματα, καθώς και δαπάνες για απολύτως απαραίτητα έργα ασφάλειας και υγιεινής.
Το ΚΕΘΕΑ ξεκίνησε το έργο του το 1983 και εξυπηρετεί περισσότερα από 1000 άτομα το χρόνο. Εκεί εργάζονται περίπου 450 εργαζόμενοι και άλλοι 70 “εκπαιδευτές” μερικής απασχόλησης.
Στα πλαίσια του ΚΕΘΕΑ λειτουργούν και τα ιδρύματα ΙΘΑΚΗ. Πρόκειται για χωριά όπου διαμένουν οι εξαρτημένοι και οι οικογένειές τους, μέσα σε ένα όμορφο και οικείο περιβάλλον, όπου ακολουθούν ένα πολύ προσεγμένο πρόγραμμα απεξάρτησης και επανένταξης στην κοινωνία.
Αναμφισβήτητα το έργο του ΚΕΘΕΑ είναι πολύ σημαντικό και θα ήταν τεράστια απώλεια για την κοινωνία αν έκλεινε.
Είχα μία συνάντηση με τον υπεύθυνο της ΙΘΑΚΗΣ τον κύριο Βασίλη Καλαμπαλίκη, ο οποίος με υποδέχτηκε με πολύ μεγάλη χαρά. Τη συζήτησή μας μόνο ενδιαφέρουσα θα μπορούσα να τη χαρακτηρίσω. Τα ερωτήματα πολλά, οι προβληματισμοί έντονοι. Σας τα μεταφέρω.
Μ.Ε. Ποια είναι η άποψη σας για την αποποινικοποίηση της χρήσης των ναρκωτικών; Πιστεύεται ότι ήταν μία εύστοχη κίνηση της κυβέρνησης;
Β.Κ. Γενικά βρίσκω θετικό το νομοσχέδιο. Μέχρι τώρα η δικαιοσύνη έστελνε τους περισσότερους εξαρτημένους στη φυλακή, με αποτέλεσμα να χειροτερεύουν, γιατί η φυλακή δεν είναι απεξάρτηση. Επίσης είναι πολύ θετικό το γεγονός ότι με αυτόν τον τρόπο οι εξαρτημένοι θα μπορούν να περάσουν από κάποιο θεραπευτικό πρόγραμμα. Φυσικά το προγράμματα του ΚΕΘΕΑ δεν υποχρεώνουν κάποιον να τα παρακολουθήσει εάν δεν το θέλει. Ο νόμος βέβαια δεν χαρίζει τέτοιου είδους ελαφρυντικά σε όλους. Για παράδειγμα η εμπορία ναρκωτικών θεωρείται ασυγχώρητο έγκλημα και τιμωρείται με βαριά ποινή. Γι΄ αυτό κυρίως είμαι θετικός απέναντι στο νομοσχέδιο. Το μόνο πρόβλημα είναι ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης κατά των ναρκωτικών και σ' αυτό χρειάζεται δουλειά.
Ε.Μ. Σας φαίνεται λογικό το γεγονός ότι από τη μία ο νόμος προβλέπει τη δυνατότητα συμμετοχής των εξαρτημένων κατηγορουμένων σε θεραπευτικά προγράμματα απεξάρτησης, ενώ την ίδια στιγμή η κυβέρνηση κάνει τεράστιες περικοπές σε τέτοιου είδους ιδρύματα;
Β.Κ. Ακριβώς αυτό είναι το πρόβλημα μας. Έστω ότι οι εξαρτημένοι δεν θα φυλακίζονται. Τι θα απογίνουν όμως όταν δεν θα έχουν τη δυνατότητα να ενταχθούν σε κάποιο θεραπευτικό πρόγραμμα; Ο στόχος δεν είναι απλώς να αθωώνουμε τους χρήστες, είναι η κοινωνική επανένταξη. Αυτό είναι το μεγαλύτερο ζήτημα.
Ε.Μ. Νομίζετε ότι με την αποποινικοποίηση αυτή θα αυξηθούν και οι χρήστες;
Β.Κ. Αυτό είναι κάτι που δεν μπορούμε να το κρίνουμε αν δεν το δούμε. Η κάθε χώρα διαφέρει. Αν πάρουμε για παράδειγμα την Ολλανδία βλέπουμε ότι εκεί ναι μεν έχουν αυξηθεί οι χρήστες αλλά μειώθηκε σημαντικά ο αριθμός των χρηστών ηρωίνης. Και σίγουρα η κάνναβη δεν είναι το ίδιο με την ηρωίνη. Στην Ελλάδα δεν ξέρω τι μπορεί να συμβεί. Ο σκοπός όμως δεν είναι να αρχίσουν όλοι να κάνουν χόρτο αβέρτα, αλλά το πως μπορεί κάποιος να ξεφύγει και να πάει πιο ψηλά τον πήχη της ζωής του.
Ε.Μ. Όμως πολλοί ξεκινούν από την κάνναβη και μετά προχωράνε και σε άλλα είδη ναρκωτικών και η κατάσταση ολοένα και χειροτερεύει.
Β.Κ. Αυτό είναι σωστό. Αυτός που έχει καταλήξει στην ηρωίνη, ξεκίνησε από το χόρτο. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι και όποιος καπνίζει χόρτο θα καταλήξει απαραίτητα στην ηρωίνη. Αν για παράδειγμα εγώ κάνω τρία τσιγάρα μαύρο, και βγω στο δρόμο με το αυτοκίνητο, είμαι κινούμενος θάνατος. Αν όμως κάποιος είναι χρόνιος χρήστης, έχει μεγαλύτερη αντοχή. Το χόρτο δεν είναι τόσο επικίνδυνο όσο ακούγεται. Αν κάνεις χρήση ηρωίνης μπορεί να πεθάνεις και σήμερα. Αν όμως κάνεις χρήση μαύρου δεν θα συμβεί αυτό. Νομίζω ότι πρέπει να τα συσχετίζουμε λίγο αυτά τα πράγματα. Είναι πολύ ενδιαφέρουσα μία έρευνα που έγινε στην Αγγλία που έδειξε ότι η μακροχρόνια καθημερινή χρήση μαύρου μπορεί να οδηγήσει στα όρια της παράνοιας. Αν κάνεις όμως ένα τσιγάρο το μήνα, δεν είναι τόσο επικίνδυνο όσο ακούγεται. Υπάρχουν διάφορες διαβαθμίσεις. Δεν είναι σωστό να τα βάζουμε όλα στην ίδια κατηγορία.
Ε.Μ. Τι είναι μπορεί να προσφέρει το ίδρυμα σας στους εξαρτημένους;
Β.Κ. Καταρχάς το πιο σημαντικό στο ίδρυμα ΚΕΘΕΑ είναι ότι δεν αντιμετωπίζει τους εξαρτημένους σαν άρρωστους. Όπως δεν θεωρείται άρρωστος αυτός που είναι εξαρτημένος από τον τζόγο ή το ίντερνετ έτσι δεν θεωρείται άρρωστος και αυτός που είναι εξαρτημένος από τα ναρκωτικά. Σε περίπτωση λοιπόν που κάποιος θελήσει να έρθει στο ίδρυμα μας ακολουθεί στην αρχή ένα πρόγραμμα ψυχολογικής υποστήριξης περίπου ενός μήνα και στη συνέχεια μπορεί να μπει στο κέντρο ΙΘΑΚΗ όπου και μένει. Εκεί η θεραπεία διαρκεί κατά μέσο όρο 9 μήνες. Μέσα στην ΙΘΑΚΗ το άτομο δουλεύει, εκπαιδεύεται, υπάρχει ακόμη και σχολείο. Οι ειδικοί τον βοηθούν να αλλάξει τον τρόπο που σκέφτεται προς το καλύτερο και να αρχίσει να έχει αυτοπεποίθηση. Μετά ακολουθεί το πρόγραμμα της επανένταξης που διαρκεί περίπου ένα χρόνο. Εκεί οι επαφές με τους ειδικούς είναι πιο αραιές, μία φορά τη βδομάδα. Το άτομο έχει βρει δουλειά έχει βρει σπίτι. Ο σκοπός είναι να ζήσει ξανά, με άλλα εφόδια, με άλλο μυαλό.
Ε.Μ. Έχει αποτέλεσμα αυτό; Γιατί πολλοί λένε ότι όταν κάποιος μπλέξει με τα ναρκωτικά δεν θα μπορέσει ποτέ να ξεμπλέξει.
Β.Κ. Έγινε μια έρευνα το 2000 ανάμεσα σε 5.000 χρήστες. Η έρευνα αυτή έδειξε ότι το 70% αυτών που ακολούθησαν πρόγραμμα θεραπείας για πάνω από ένα χρόνο, έμειναν καθαροί. Αντίθετα όσοι έφυγαν στη μέση του προγράμματος μετά από λίγο ξαναγύρισαν. Αυτό αποδεικνύει πόσο κρίσιμος είναι ο πρώτος χρόνος και τα αποτελέσματα της έρευνας είναι πολύ εντυπωσιακά. Και δεν μιλάμε για μία μικρή έρευνα που έγινε ανάμεσα σε 100 ή 200 άτομα αλλά σε 5.000.
Ε.Μ. Τι σκοπεύει να κάνει το ΚΕΘΕΑ για να αντισταθεί στη μείωση της κρατικής επιχορήγησης που δέχτηκε;
Β.Κ. Το μεγαλύτερο ζήτημα που απασχολεί το ΚΕΘΕΑ αυτή τη στιγμή είναι να μην χάσει κανέναν από τους εργαζομένους του. Επίσης υπάρχει και η περίπτωση της συγχώνευσης που ΚΕΘΕΑ με το ΟΚΑΝΑ (κέντρο χορήγησης υποκατάστατων) πράγμα το οποίο δεν επιθυμούμε. Έχουμε διαμαρτυρηθεί ήδη με πολλούς τρόπους, όπως με Συνεντεύξεις Τύπου, με ομιλίες, με διαδηλώσεις και σκοπεύουμε να συνεχίσουμε. Ευτυχώς δεν είναι λίγα τα πολιτικά πρόσωπα που παίρνουν θέση υπέρ του ΚΕΘΕΑ, ακόμη και άτομα από το εξωτερικό. Το θέμα είναι ότι σε περιόδους οικονομικής δυσκολίας οι επιχορηγήσεις στα ιδρύματα πρέπει να αυξάνονται, όχι να μειώνονται.
Ε.Μ. Τι θα συμβεί σε περίπτωση που το ίδρυμα σας δεν έχει πλέον άλλα λεφτά; Υπάρχει ο κίνδυνος να κλείσει;
Β.Κ. Σε περίπτωση που τα πράγματα εξελιχθούν πολύ αρνητικά θα βιώσουμε δραματικές καταστάσεις. Αν δηλαδή το ΚΕΘΕΑ κάποια στιγμή βρεθεί χωρίς χρήματα τι θα κάνει; Θα κλείσει; Και ακόμη κι αν δεν κλείσει, τι θα γίνει με το προσωπικό που δεν θα πληρώνεται; Το θέμα είναι ότι η κυβέρνηση δεν έχει το δικαίωμα να “χτυπάει” τους εύκολους στόχους, όπως η υγεία και η παιδεία επειδή δεν μπορεί να “χτυπήσει” τη φοροδιαφυγή. Το μέλλον είναι αβέβαιο, και αυτό μας έχει επηρεάσει ήδη. Δηλαδή το ηθικό του προσωπικού είναι πεσμένο, οι γονείς ανησυχούν. Έρχονται οι γονείς των παιδιών και με ρωτάνε “τι θα γίνει τελικά; θα κλείσει το ίδρυμα;” και τους λέω “δεν ξέρω”, γιατί πραγματικά δεν ξέρω τι θα συμβεί. Το πρόβλημα δεν είναι το αν θα κλείσει η κοινότητα αλλά το πώς θα λειτουργήσει σωστά ακόμη κι αν δεν κλείσει.
Ε.Μ. Πάντως πιστεύω ότι είναι πάρα πολύ σημαντικό να μείνει ανοιχτό το ίδρυμα, ειδικά τώρα που βιώνουμε όλοι μας πολύ δύσκολες καταστάσεις.
Β.Κ. Αυτό που θα σου πω είναι πολύ ενδιαφέρον. Έχει αποδειχθεί από μελέτες ότι όταν το κράτος δίνει ένα ευρώ σε κάποιο κέντρο απεξάρτησης παίρνει πίσω 23 ευρώ. Γιατί ο απεξαρτημένος δουλεύει, επομένως πληρώνει φόρους, δεν αξιοποιεί το σύστημα υγείας για λόγους χρήσης, δεν κλέβει. Δηλαδή η αναλογία αυτή είναι 1 ευρώ προς 23. Ακόμη και οικονομικά, δηλαδή, να το δει κανείς πάλι συμφέρει. Τότε γιατί δεν το κάνει η κυβέρνηση; Επειδή χρειάζεται λεφτά τώρα; Και τι θα απογίνουν οι εξαρτημένοι; Αυτό δεν είναι πολιτική.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
-960.jpg)
