TATTOO: Όλο το σώμα ένας καμβάς (μέρος 2ο)

Το τατουάζ διαδόθηκε ευρέως στην Ευρώπη στο τέρμα του 19ου αιώνα. Εκείνα τα χρόνια οι αρχέγονες τελετουργίες είχαν αρχίσει να γίνονται καλλιτεχνικό στοιχείο του δυτικού πολιτισμού. Πολλοί ήταν αυτοί που υποστήριζαν ότι όταν τρυπάς το δέρμα σου ¨Μπαίνει το χρώμα και βγαίνει μία μαγεία”, μία μαγεία που διαρκεί αιώνια. Πρόκειται για κάτι βαθύ και ριζικό, κάτι από το οποίο δεν μπορείς να απαλλαχθείς εύκολα. Γι' αυτό και το μεγαλύτερο ρίσκο που παίρνει κανείς κάνοντας τατουάζ είναι το ενδεχόμενο να το μετανιώσει. 


Το 1933 ο Νίκος Καββαδίας έγραψε το ποίημα “William George Allum” (ίσως είναι και το πιο όμορφο ποίημα που έχει γραφτεί για το τατουάζ). Μιλάει για έναν ερωτευμένο θερμαστή που τρίβει το στήθος του για να διώξει από πάνω του την άπιστη γυναίκα που είχε ερωτευτεί αλλά τελικά κατάλαβε πως “του Ανάμ τα στίγματα δεν βγαίνουνε ποτές”. 




William George Allum  


Εγνώρισα κάποια φορά σ' ένα καράβι ξένο 
έναν πολύ παράξενον Εγγλέζο θερμαστή 
όπου δε μίλαγε ποτέ κι ούτε ποτέ είχε φίλους 
και μόνο πάντα εκάπνιζε μια πίπα σκαλιστή. 


Όλοι έλεγαν μια θλιβερή πως είχε ιστορία 
κι όσοι είχανε στο στόκολο με δαύτον εργαστεί 
έλεγαν ότι κάποτες, απ' το λαιμό ως τα νύχια, 
είχε σε κάποιο μακρινό τόπο στιγματιστεί. 


Είχε στα μπράτσα του σταυρούς, σπαθιά ζωγραφισμένα, 
μια μπαλαρίνα στην κοιλιά, που εχόρευε γυμνή 
κι απά στο μέρος της καρδιάς στιγματισμένην είχε 
με στίγματ' ανεξάλειπτα μιαν άγρια καλλονή... 


Κι έλεγαν ότι τη γυναίκα αυτή είχε αγαπήσει 
μ' άγριαν αγάπη, ακράτητη, βαθιά κι αληθινή· 
κι αυτή πως τον απάτησε με κάποιο ναύτη Αράπη 
γιατί ήτανε μια αναίσθητη γυναίκα και κοινή. 


Τότε προσπάθησεν αυτός να διώξει από το νου του 
την ξωτική που αγάπησε, τόσο βαθιά, ομορφιά 
κι από κοντά του εξάλειψεν ό,τι δικό της είχε, 
έμεινεν όμως στης καρδιάς τη θέση η ζωγραφιά. 


Πολλές φορές στα σκοτεινά τον είδανε τα βράδια 
με βότανα το στήθος του να τρίβει, οι θερμαστές... 
Του κάκου· γνώριζεν αυτός - καθώς το ξέρουμ' όλοι - 
ότι του Αννάμ τα στίγματα δε βγαίνουνε ποτές... 


Κάποια βραδιά ως περνούσαμε από το Bay of Bisky, 
μ' ένα μικρό τον βρήκανε στα στήθια του σπαθί. 
Ο πλοίαρχος είπε: "θέλησε το στίγμα του να σβήσει" 
και διάταξε στη θάλασσα την κρύα να κηδευθεί. 

Όταν το 1891 ο Σάμιουελ Ο' Ράιλυ κατασκεύασε την πρώτη ηλεκτρική μηχανή για τη χάραξη τατουάζ βασισμένη στο ηλεκτρικό εργαλείο του Τόμας Έντισον που τρυπούσε χαρτί με μία βελόνα, κανείς δεν φανταζόταν την απήχηση που θα είχε σήμερα αλλά και τους κινδύνους που κρύβει. Αυτοσχέδια μηχανάκια τατουάζ χρησιμοποιούνται από μη έμπειρους “καλλιτέχνες” και μπορούν να γίνουν αιτία για τη μετάδοση ηπατίτιδας, συνδρόμου τοξικού σοκ, ακόμη και AIDS όταν οι βελόνες δεν αποστειρώνονται σωστά. Ακόμη, υπάρχει ο κίνδυνος να παρουσιαστούν αλλεργίες και μολύνσεις σε περίπτωση που τα χρώματα δεν είναι κατάλληλα ελεγμένα. 


Αυτό που κάνει το μηχάνημα για τα τατουάζ είναι να κινεί μία βελόνα πάνω-κάτω με ρυθμό αρκετών εκατοντάδων δονήσεων ανά λεπτό διεισδύοντας στο δέρμα σε βάθος ενός χιλιοστού περίπου. Αυτό που ουσιαστικά βλέπουμε στο τατουάζ είναι το μελάνι, που μένει στην επιδερμίδα μετά την όλη διαδικασία. Ωστόσο πολλές από αυτές τις βαφές που χρησιμοποιούνται προορίζονται για βαφή μετάλλων και όχι για του ανθρώπινου δέρματος. 


Από την άλλη η αφαίρεση του τατουάζ είναι μία εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση. Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι, αλλά υπάρχει πάντα και ο κίνδυνος να μείνουν σημάδια. Μέχρι πριν από λίγα χρόνια η αφαίρεση ενός τατουάζ συνοδευόταν από πολλές επίπονες επεμβάσεις που άφηναν ουλές. Τα λέιζερ, τα οποία άρχισαν να χρησιμοποιούνται στις αρχές της δεκαετίας του1980, έδωσαν μία λύση αφού έχουν ελάχιστες παρενέργειες. 


Πέρα από τους κινδύνους και τις παρενέργειες που υπάρχουν το τατουάζ προσελκύει καθημερινά όλο και περισσότερο κόσμο. Ίσως η γοητεία του είναι το γεγονός ότι κρατάει για πάντα. Γι' αυτό και για τους πραγματικούς λάτρεις του τατουάζ, το χτύπημα αποτελεί φιλοσοφία και στάση ζωής. 


Το βέβαιο είναι ότι το τατουάζ αποτελεί ένα σύμβολο του νέου κόσμου. Η σάρκα πλέον αποκαλύπτει την εικόνα: σύμβολα, δράκοι, λουλούδια, νεράιδες, γοργόνες, καρδιές, αετοί, ήλιοι, σπαθιά, πουλιά, μυθικά και ιστορικά πρόσωπα στολίζουν τα χέρια, τα πόδια, τους ώμους, τις πλάτες, τις κοιλιές και οποιοδήποτε άλλο σημείο του ανθρωπίνου σώματος. Βέβαια οι τάσεις στη μεταμόρφωση του σώματος εδώ και λίγα χρόνια έχουν φτάσει σε όρια που σοκάρουν. Ορισμένοι λάτρεις των tattoo είναι αποφασισμένοι να ακολουθούν παραμορφωτικές διαδικασίες που  καποιες φορές αγγίζουν τα όρια του μαζοχισμού. 


Όσα χρόνια και να περάσουν, το ερώτημα  παραμένει ζωντανό και θα παραμείνει όσο υπάρχει η ψυχολογία. Άραγε γιατί επιθυμούμε να αλλάξουμε το σώμα μας, να το στιγματίσουμε και να το εικονογραφήσουμε; Μήπως αναζητούμε την ομορφιά και τη νεότητα ή την ταυτότητά μας; Ή μήπως επιθυμούμε να αποτυπώσουμε την ψυχή μας σε εικόνα;  Πάντως αν ισχύει αυτό, τότε το τατουάζ είναι μία ανθρώπινη τέχνη, που εκφράζει, όπως και κάθε άλλη τέχνη άλλωστε την αιώνια ανθρώπινη περιπέτεια.